زمانی دایک، ماڵی یەکەم

پێش ئەوەی فێری خوێندنەوە ببین، فێری گوێگرتن دەبین. یەکەم وشەکان وەک بارانی سەرەتای بەهار بەسەر گوێماندا دەبارێن و بێ ئەوەی بزانین، لە ناخماندا ڕەگ دادەکوتن. ئەو وشانە دواتر دەبنە ناوی شتەکان: نان، ئاو، دایک، ماڵ. جیهان پێش ئەوەی ببینرێت، دەبیسترێت.

زمان وەک شوێن

زمانی دایک تەنیا ئامرازی پەیوەندی نییە؛ شوێنێکە. ماڵێکە دیوارەکانی لە دەنگ دروستکراون و پەنجەرەکانی لە یادەوەری. کاتێک بە زمانی دایکمان قسە دەکەین، لە ڕاستیدا دەگەڕێینەوە بۆ ئەو ژوورەی کە یەکەمجار تێیدا ناومان لێنرا.

هەر زمانێک نەخشەیەکە بۆ جیهان؛ زمانی دایک ئەو نەخشەیەیە کە پێش هەموو نەخشەکانی تر لە دەستماندا بوو.

زمانناسان دەڵێن کۆرپە پێش لەدایکبوونیش دەنگی دایکی دەناسێتەوە^١. واتە ئێمە پێش ئەوەی چاو بکەینەوە، گوێمان کردووەتەوە. لەبەر ئەوەیە کە زمانی دایک هەرگیز تەنیا «زانیاری» نییە — هەستە، بۆنە، گەرمییە.

لە نێوان دوو زماندا

ئەوانەی بە دوو زمان یان زیاتر دەژین، باش دەزانن هەر زمانە هەڵگری کەشوهەوای خۆیەتی. وشەیەک لە زمانێکدا گەرمە و هەمان وشە لە زمانێکی تردا سارد. بۆ ئێمەی کورد ئەم دۆخە پرسیاری قووڵتری لێدەکەوێتەوە:

• چۆن زمانێک بپارێزین کە بە درێژایی مێژوو زۆرجار لە قوتابخانە و فەرمانگەدا جێی نەبووەتەوە؟
• چۆن بینووسین بە زمانێک کە بۆ زۆرێکمان زیاتر زمانی ماڵەوە بووە نەک زمانی کتێب؟
• و چۆن ئەو زمانە بکەینە زمانی بیرکردنەوە، نەک تەنیا زمانی هەست؟

ئەم گۆڤارە هەوڵێکە بۆ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارانە — نەک بە دروشم، بەڵکو بە نووسین. وتار بە وتار، وشە بە وشە.

نووسین وەک گەڕانەوە

هەر دێڕێک کە بە کوردی دەنووسرێت، گەڕانەوەیەکە بۆ ماڵ. نووسین بە زمانی دایک واتە دانپێدانان بەوەی کە ئەم زمانە شایانی ئەوەیە بیر و توێژینەوە و جوانی هەڵبگرێت، هەروەک هەر زمانێکی تری جیهان. ئێمە لێرەداین بۆ ئەوەی ئەو ماڵە، ژوور بە ژوور، ڕووناک بکەینەوە.

Footnotes

1. بۆ نموونە، توێژینەوە ناسراوەکانی دەربارەی بیستنی کۆرپەلە لە مانگەکانی کۆتایی سکپڕیدا، کە دەریدەخەن تازە لەدایکبووان دەنگ و ئاوازی زمانی دایکیان لە دەنگە بێگانەکان جیا دەکەنەوە. ↩